ହୃଦଘାତ ସାଂପ୍ରତିକ ମଣିଷକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସବୁଠାରୁ ଆତଙ୍କଗ୍ରସ୍ତ କରି ରଖିଥିବା ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ରୋଗ ରୂପେ ପରିଗଣିତ । କେବଳ ସାଧାରଣ ଲୋକ ନୁହଁନ୍ତି ଅଧିକନ୍ତୁ, ଅନ୍ୟ ଯେକୌଣସି ରୋଗ ଦ୍ୱାରା କବଳିତ ବା ଅର୍ଦ୍ଧ ଅସୁସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଶିକାର ହୋଇଥାନ୍ତି ।
ହୃଦରୋଗ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ମୃତ୍ୟୁର ଅନ୍ୟତମ ସାଧାରଣ କାରଣ ଏବଂ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରତି ତିନି ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଜଟିଳତା କାରଣରୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି । କୋରୋନାରୀ ଆର୍ଟାରୀ ଡିଜିଜ୍ (ସିଏଡି) ହୃଦଘାତର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁର ସବୁଠାରୁ ସାଧାରଣ କାରଣ ।
ପ୍ରତିଷେଧ :
ହୃଦରୋଗକୁ ରୋକିବାରେ ସୁସ୍ଥ ଜୀବନଶୈଳୀର ବହୁତ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି ଏବଂ ସୁସ୍ଥ ହେବାର ଅନେକ ଉପାୟ ରହିଛି । ନିମ୍ନରେ କିଛି ସାବଧାନତା ବା ବିକଳ୍ପ ପନ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଆମର ରକ୍ତଚାପ ଏବଂ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖିପାରିବା ଏବଂ ହୃଦ୍ ଜନିତ ସମସ୍ୟା ଅନୁଭବ କରିବାର ସମ୍ଭାବନାକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରିବା । ଧୂମ୍ରପାନ ଆପଣଙ୍କ ହୃଦୟ ପାଇଁ କ୍ଷତିକାରକ ଅଟେ । ଏହି ଅଭ୍ୟାସକୁ ଏଡ଼ାଇବା ସୁସ୍ଥ ଜୀବନଶୈଳୀ ପାଇଁ ଏକ ଉତ୍ତମ ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ଷେପ ଅଟେ । ପ୍ରତିଦିନ ଶାରୀରିକ ଭାବେ ସକ୍ରିୟ ରୁହନ୍ତୁ । ଅଧିକ ଚାଲନ୍ତୁ ଏବଂ ସିଡି ଚୟନ କରି ଲିଫ୍ଟରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ । ବିଶେଷ କରି ଯଦି ଆପଣ ମୋଟାପଣ ସହ ରହୁଛନ୍ତି ତେବେ ଓଜନ କମାଇ ଦିଅନ୍ତୁ । ନିଜ ଚାପକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତୁ । ଧ୍ୟାନ କିମ୍ୱା ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ଆପଣଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଶାନ୍ତ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ମଦ୍ୟପାନକୁ ସୀମିତ ରଖନ୍ତୁ । ଉତ୍ତମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ସେହି ଦ୍ୱିତୀୟ କିମ୍ୱା ତୃତୀୟ ପାନୀୟଠାରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ ।
ସ୍ପାଇନାଲ କେୟାର : କିପରି ଅବଲମ୍ୱନ କରିବେ ହୃଦୟ ଏବଂ ମେରୁଦଣ୍ଡ ଜନିତ ସତର୍କତା?
ମେରୁଦଣ୍ଡର ଯତ୍ନ ମଧ୍ୟ ହୃଦରୋଗ ସହ ଲଢ଼ିବା ପାଇଁ ଏକ ମାର୍ଗ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ ।
ମେରୁଦଣ୍ଡର ଯତ୍ନ ସହ ହୃଦ୍ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ଯୋଡ଼ିଛି ନୂଆ ଗବେଷଣା । ମେରୁଦଣ୍ଡ ତିଆରି କରୁଥିବା ମେରୁଦଣ୍ଡରେ ସ୍ନାୟୁ ପଥ ରହିଥାଏ । ଯାହା ଆମ ଶରୀରର ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥାଏ । ଯଦି ଗୋଟିଏ ମାର୍ଗ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁନାହିଁ, ତେବେ ଫଳସ୍ୱରୂପ ଅସନ୍ତୁଳନ ଆମ ଶରୀରର ଅନ୍ୟ ଅଂଶ, ବିଶେଷକରି ହୃଦରୋଗ ପ୍ରଣାଳୀର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ । ଏକ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ ଏବଂ ମେରୁଦଣ୍ଡର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରାଯାଇଥିଲା । ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀମାନେ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଆଠ ସପ୍ତାହର ଅଧ୍ୟୟନର ଏକ ମାସ ପୂର୍ବରୁ ଔଷଧ ସେବନ କରିବାରୁ ଦୂରେଇ ରହିଥିଲେ । ଅଧ୍ୟୟନରେ ଥିବା ଗୋଟିଏ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ କାଇରୋପ୍ରାକ୍ଟିକ୍ ମେନିପୁଲେସନ୍ (ଯାହା ମେରୁଦଣ୍ଡରେ କୋମଳ ଚାପ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଉପଶମର ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା) ମିଳିଥିଲା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀ ତାହା କରି ନ ଥିଲେ । ଅଧ୍ୟୟନ ଶେଷରେ ଫଳାଫଳରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ କାଇରୋପ୍ରାକ୍ଟିକ୍ ମେନିପୁଲେସନ୍ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରକ୍ତଚାପରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି ।
ମେରୁଦଣ୍ଡର ଯତ୍ନ କିପରି ହୃଦୟର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ?
ଏକ ସୁସ୍ଥ ସଂଯୁକ୍ତ ମେରୁଦଣ୍ଡ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଶରୀରବିଜ୍ଞାନକୁ ସନ୍ତୁଳିତ ରଖିବାରେ ସହାୟତା କରେ । ଯେତେବେଳେ ମେରୁଦଣ୍ଡର ସ୍ନାୟୁବିକ ଢାଞ୍ଚା ସୁସଂଗତ ରହିଥାନ୍ତି, ରୋଗୀମାନେ ଉନ୍ନତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି କାରଣ ଏହି ପାରସ୍ପରିକ ସମନ୍ୱୟ ସ୍ନାୟୁ ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ । ମେରୁଦଣ୍ଡର ଯତ୍ନ ମଧ୍ୟ ହୃଦ୍ ସ୍ପନ୍ଦନ ଅନୁଭବ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ । ଯଦି ମେରୁଦଣ୍ଡ ସଂଗଠିତ ହୋଇ ନ ଥାଏ, ତେବେ ଏହା ଶରୀରର ସ୍ନାୟୁ ଉପରେ ଚାପ ପକାଇଥାଏ, ଯାହା ଫଳରେ ସିମ୍ପାଥେଟିକ୍ ସ୍ନାୟୁ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଆଡ୍ରେନାଲିନ୍ ଏବଂ କର୍ଟିସୋଲ୍ ଭଳି ଗ୍ରନ୍ଥି ଷ୍ଟ୍ରେସ୍ ହର୍ମୋନ୍ ନିର୍ଗତ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥାଏ । ମାନସିକ ଚାପ ହୃଦ୍ ସ୍ପନ୍ଦନର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ଅଟେ । କ୍ରନିକ୍ ଷ୍ଟ୍ରେସ୍ ଶରୀରରେ ବହୁତ ପ୍ରଦାହ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରଦାହ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିଥାଏ, ଯାହା ଆପଣଙ୍କ ହୃଦରୋଗର ଆଶଙ୍କାକୁ ବଢ଼ାଇଥାଏ ।
କିପରି ସୁସ୍ଥ ରହିବା?
ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଆମକୁ କେଉଁ ଜିନ୍ ମିଳିଥାଏ, ତାହା ଆମ ନିଯନ୍ତ୍ରଣାଧୀନ ନ ଥାଏ କିମ୍ୱା ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ପ୍ରତି ଆମ ଶରୀରଗତ ପ୍ରବୃତ୍ତି । ତେବେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମ୍ୱନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ୟାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱଜନକ ହେବାରୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଆମେ ସୁସ୍ଥ ଜୀବନଶୈଳୀ ପସନ୍ଦ କରିପାରିବା । ଯଦି ଆମେ ସିଗାରେଟ୍ ଫିଙ୍ଗି ଦେବୁ, ଅତ୍ୟଧିକ ମଦ୍ୟପାନଠାରୁ ଦୂରେଇ ରହିବୁ ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ଚାଲିବା ଆରମ୍ଭ କରିବୁ, ତେବେ ଆମେ ଆମ ଜୀବନରେ ଆହୁରି ବର୍ଷ ଯୋଡ଼ିପାରିବା । ଆମେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ଯେଉଁ ସତେଜ ବାୟୁ ନିଶ୍ୱାସ ନେଇଥାଉ ତାହା ମାନସିକ ଚାପ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ, ଆମର ରକ୍ତଚାପ ହ୍ରାସ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ କରିଥାଏ ଏବଂ ଆମ ଶରୀରର ସୁସ୍ଥ ଓଜନ ବଜାୟ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
ଆଧୁନିକ ଗବେଷଣାକୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଦେବା ଯେ, ସୁସ୍ଥ ରହିବା ପାଇଁ ଆମ ପାଖରେ ଏକ ଅତିରିକ୍ତ ଉପକରଣ ଅଛି । ଆମ ମେରୁଦଣ୍ଡର ସଂଗଠିତ ସ୍ଥିତି ଆମ ଶରୀରର ପ୍ରଦାହକୁ ହ୍ରାସ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ସହିତ ଶରୀରରୁ ନିର୍ଗତ ଷ୍ଟ୍ରେସ୍ ହରମୋନ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ ।
ମେରୁଦଣ୍ଡ ଓ ମସ୍ତିସ୍କ ପକ୍ଷାଘାତ ପରି ଗୁରୁତର ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା ଭୋଗୁଥିବା ରୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହୃଦ୍ଘାତ ସମ୍ପର୍କିତ କେତୋଟି ପ୍ରଶ୍ନ “ପୁନର୍ବାସ ସମାଚାର’ ପକ୍ଷରୁ ଡା. ସତ୍ୟସାରଥି ଜେନାଙ୍କୁ ପଚରା ଯାଇଥିଲା । ସେହି ବର୍ଗର ପାଠକମାନକଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଏଠାରେ ତାହାକୁ ଉପସ୍ଥାପିତ କରୁଛୁ ।
ବିଶେଷ କରି ମସ୍ତିଷ୍କ ପକ୍ଷାଘାତ ଓ ମେରୁଦଣ୍ଡ ଆଘାତ ରୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହୃଦ୍ଘାତର ସମ୍ଭାବନା କିପରି ରହିଥାଏ?
ଉ – ଏସ୍ସିଆଇ (Spinal Cord Injury) ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ଏବଂ ହୃଦ୍ରୋଗର ପ୍ରକୋପ ନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଥାଏ । ଅଧିକାଂଶ ଅଧ୍ୟୟନରେ, ଏସ୍ସିଆଇ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୃଦ୍ରୋଗର ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ୧୭.୧% ଥିବା ବେଳେ ଏସସିଆଇ ନ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ୪.୯% ଥିଲା ।
ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସତର୍କତା ଅବା ସାବଧାନତା ଅବଲମ୍ୱନର ଉପାୟ ସବୁ କ’ଣ ରହିଛି?
ଉ – ମେରୁଦଣ୍ଡ ଆଘାତ ରୋଗୀଙ୍କ ଠାରେ କୋରୋନାରୀ ହୃଦ୍ରୋଗ ସମ୍ପର୍କିତ କାରଣ ଯେପରି ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ, ଧୂମପାନ, ମୋଟାପଣ, ଶାରୀରିକ ନିଷ୍କ୍ରିୟତା ଏବଂ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ଏବଂ / କିମ୍ୱା ଲିପିଡ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସମେତ ବିପଦଜନକ କାରଣରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
ଲିପିଡ୍ ହ୍ରାସକାରୀ ଔଷଧ ଡିସ୍ଲିପିଡେମିଆ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ପ୍ରତିରୋଧକ ବ୍ୟାୟାମ ଥେରାପି କ୍ରୋନିକ୍ ଏସ୍ସିଆଇ ପରେ ଧମନୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିପାରେ, ଯାହା କୋରୋନାରୀ ହୃଦ୍ରୋଗର ଆଶଙ୍କାକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରେ । ଏରୋବିକ୍ ବ୍ୟାୟାମ ପାରାପ୍ଲେଜିଆ ରୋଗୀଙ୍କ ଲିପିଡ୍ ପ୍ରୋଫାଇଲ୍ରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିଥାଏ କିନ୍ତୁ ଟେଟ୍ରାପ୍ଲେଜିଆ ରୋଗୀଙ୍କ ଠାରେ ଏହା କମ୍ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ ।
ଦେଖାଯାଏ ଏହିପରି ଗୁରୁତର ସ୍ନାୟବିକ ଅବସ୍ଥା ଧାରଣ କରିଥିବା ରୋଗୀମାନେ ଅସନ୍ତୁଳିତ ରକ୍ତଚାପ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରିଥାନ୍ତି । ଏଥିରେ ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରଖିବାର ଉପାୟ ସବୁ କ’ଣ?
ଉ – ମେରୁଦଣ୍ଡ ଆଘାତ ରୋଗୀଙ୍କ ଠାରେ ଅସନ୍ତୁଳିତ ରକ୍ତଚାପକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ପ୍ରଦାନକାରୀମାନେ ସାଧାରଣତଃ ହାଇପୋଟେନସନ (ନିମ୍ନ ରକ୍ତଚାପ)କୁ ରୋକିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତି ଯେପରିକି: କମ୍ପ୍ରେସନ ଷ୍ଟୋକିଂ, ପେଟ ବାଇଣ୍ଡର ବ୍ୟବହାର, ଧୀରେ ଧୀରେ ସ୍ଥିତି ପରିବର୍ତ୍ତନ, ମେଡ଼ିକେସନ୍ ପରି ଭାସୋପ୍ରେସର ସହିତ ଔଷଧ ଆଡ଼ଜଷ୍ଟମେଣ୍ଟ, ତରଳ ପାନୀୟ ସେବନ ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଡିସ୍ରେଫ୍ଲେକ୍ସିଆ (ହଠାତ୍ ରକ୍ତଚାପ ବୃଦ୍ଧିର ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଜଟିଳତା) ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଉପାୟ ଅବଳମ୍ୱନ କରିବା । ନିୟମିତ ରକ୍ତଚାପର ମାପ ଓ ନିରୀକ୍ଷଣ ଏହି ଅସ୍ଥିରତାକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିଥାଏ ଏବଂ ସମାଧାନ ନିମନ୍ତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପନ୍ଥା ସୂଚାଇ ଥାଏ ।
ସୁସ୍ଥ ହୃଦୟ ପାଇଁ ଏହିପରି ବର୍ଗର ଭିନ୍ନକ୍ଷମମାନଙ୍କୁ କ’ଣ ପରାମର୍ଶ ଦେବେ?
ଉ – ମେରୁଦଣ୍ଡରେ ଆଘାତ ଲାଗିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ନିୟମିତ ବ୍ୟାୟାମ କରିବା, ଭଲ ଖାଇବା ଏବଂ ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଅଭ୍ୟାସରୁ ଦୂରେଇ ରହି ନିଜ ହୃଦୟର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିପାରିବେ ।
(୧) ପ୍ରତି ସପ୍ତାହରେ ଅତିକମ୍ରେ ୧୫୦ ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟମରୁ ତୀବ୍ରତା ବିଶିଷ୍ଟ ଏରୋବିକ୍ ବ୍ୟାୟାମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ।
ପ୍ରତି ସପ୍ତାହରେ ଅତିକମ୍ରେ ୩ରୁ ୫ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଷ୍ଟ୍ରେଚିଂ ଏବଂ ଶକ୍ତିବର୍ଦ୍ଧନ ବ୍ୟାୟାମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ।
(୨) ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତୁ । ଫଳ, ପନିପରିବା ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶସ୍ୟଯୁକ୍ତ ଅଧିକ ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତୁ । ରକ୍ତଚାପକୁ ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଯେପରି ଭଜା ଖାଦ୍ୟ, ମିଠା, ଚିପ୍ସ, ଆଇସକ୍ରିମ୍ ଏବଂ ଅଧିକ ସୋଡ଼ିୟମଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟଠାରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ ।
(୩) ତମାଖୁ ସେବନ, ମଦ୍ୟପାନ ପରି ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟପ୍ରଦ ଅଭ୍ୟାସଠାରୁ ନିଜକୁ ଦୂରେଇ ରଖନ୍ତୁ । ନିଜର ଶରୀର ଅନୁକୂଳ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସୁସ୍ଥ ଓଜନ ବଜାୟ ରଖନ୍ତୁ ।
ଆସନ୍ତୁ, ସମସ୍ତେ ହୃଦୟକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରିବା ।
ଡା. ସତ୍ୟସାରଥି ଜେନା
ଏମ୍.ଡି. (ମେଡ଼ିସିନ), ଡିମ୍ (ହୃଦ୍ ରୋଗ ବିଶେଷଜ୍ଞ )
ସହକାରୀ ପ୍ରଫେସର
ଆଇଏମ୍ଏସ୍ ଓ ସମ୍ ହସ୍ପିଟାଲ
ଫୁଲନଖରା, ଭୁବନେଶ୍ୱର
