ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା ଆଧାରରେ ହୋଇପାରୁନି ପଦବୀ ବର୍ଗୀକରଣ: ଅନିଶ୍ଚିତତାରେ ନିଯୁକ୍ତି ଓ ପଦୋନ୍ନତି

ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଭଳି ଭିନ୍ନକ୍ଷମମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଧିକାର ରହିଛି । ସରକାରୀ ଚାକିରିରେ ସଂରକ୍ଷଣ ଦେବା ପାଇଁ ନିୟମ ରହିଛି ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ ନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କ ଆଦେଶ ବି ରହିଛି । କିନ୍ତୁ ବିଗତ ୧୦ ବର୍ଷ ହେଲା ଭିନ୍ନକ୍ଷମଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟ ଦେବା ପାଇଁ ନା ସରକାର ନା ଅମଲାତନ୍ତ୍ର କାହାରି ପାଖରେ ଆନ୍ତରିକତା ଦେଖାଯାଉନାହିଁ । ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଏକ ଚିଠି ଅଡୁଆ ସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ଓଡ଼ିଶା ସରକାର କେତେଜଣ ଭିନ୍ନକ୍ଷମଙ୍କୁ ସଂରକ୍ଷିତ ଆସନରେ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେତେଜଣ କେଉଁ ବିଭାଗରେ କାମ କରୁଛନ୍ତି, ତାହାର ବିବରଣୀ କେନ୍ଦ୍ର ମାଗିଛନ୍ତି । ସରକାର ଉତ୍ତର ଦେଲେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ତାହା ଉପରେ ତର୍ଜମା କରିବେ । କେନ୍ଦ୍ରର ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ନେଇ ଏବେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଅଧିକାଂଶ ବିଭାଗ ଅକଳରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି । ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ଅଧିକାର ଆଇନ -୨୦୧୬ ପ୍ରଚଳନ ପରଠାରୁ ଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ ସରକାରୀ ନିଯୁକ୍ତିରେ ୪ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ପଦୋନ୍ନତିରେ ୪ ପ୍ରତିଶତ ସଂରକ୍ଷଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଇଛି । କିନ୍ତୁ ପଦୋନ୍ନତି ତ ଦୂରର କଥା; ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନୂଆ ନିଯୁକ୍ତିରେ ମଧ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସଠିକ୍ ଭାବେ ଲାଗୁ କରାଯାଇପାରିନାହିଁ ।

ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଗର ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବ୍ୟକ୍ତି କେଉଁ ପ୍ରକାର ପଦବୀରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ, ତାହାର ଏକ ବର୍ଗୀକୃତ ତାଲିକା ପ୍ରକାଶ କରିବା ଜରୁରୀ । ଏଥିପାଇଁ ଏକ ବିଶେଷଜ୍ଞ କମିଟି ଗଠନ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ରହିଛି । ହେଲେ ୧୦ ବର୍ଷ ଭିତରେ ବିଭାଗଗୁଡ଼ିକରେ ନିଯୁକ୍ତି ସମୟରେ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ସଂରକ୍ଷିତ ପଦବୀ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରିନାହିଁ । ଦୃଷ୍ଟିହୀନ, ମୂକ ଓ ବଧିରଙ୍କ ଭଳି ଭିନ୍ନକ୍ଷମଙ୍କ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇପାରୁନାହିଁ । କେବଳ ବାହାନା ଦେଖାଇ ଏହାକୁ କରାଯାଉନାହିଁ ବୋଲି ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି ।

୧୯ ରାଜ୍ୟରେ ମିଳୁଛି ପଦୋନ୍ନତି, ଓଡ଼ିଶାରେ ନାହିଁ –

ଭିନ୍ନକ୍ଷମଙ୍କ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ ପଦବୀରେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷର ଦାବି ସତ୍ତ୍ୱେ ଏଥିପ୍ରତି ସରକାରଙ୍କ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ବଦଳି ନାହିଁ । ସେମାନଙ୍କୁ ସଂରକ୍ଷଣ ଦେବା ପାଇଁ ସୁପ୍ରିମ୍‌କୋର୍ଟଙ୍କ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତଙ୍କର ସ୍ପଷ୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ରହିଛି । ଏହାକୁ ସରକାର ମାନୁ ନଥିବାରୁ ଅଦାଲତ ଅବମାନନା ମାମଲା ମଧ୍ୟ ରୁଜୁ ହୋଇଛି । ୨୦୨୩ରେ ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟ ଏକ ମାମଲାର ବିଚାର କରି ୬ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ପଦବୀ ବର୍ଗୀକରଣ ଏବଂ ବର୍ଷକ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ସଂରକ୍ଷିତ ପଦବୀରେ ଭିନ୍ନକ୍ଷମଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ତିନି ବର୍ଷ ପରେ ବି ଫଳାଫଳ ଶୂନ ରହିଛି ।

୨୦୦୮ ମସିହାରୁ ଭିନ୍ନକ୍ଷମଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲେ ହେଁ, ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ହେଲା ମାତ୍ର ହାତଗଣତି କେତେକ ବିଭାଗ ଭିନ୍ନକ୍ଷମଙ୍କୁ ସରକାରୀ ନିଯୁକ୍ତିରେ ସଂରକ୍ଷଣ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଅନେକ ସମୟରେ ପରୀକ୍ଷା ହଲ୍‌ରେ ଦୃଷ୍ଟିବାଧିତ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ପାଇଁ ଲେଖକଙ୍କ (Scribe) ସହାୟତା ନେବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଉନାହିଁ ।

ସେହିପରି ଅନେକ ପ୍ରାର୍ଥୀ ପରୀକ୍ଷାରେ କୃତକାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତିରୁ ବଞ୍ଚିତ ରଖାଯାଉଛି । ଏ ନେଇ କିଛି ପ୍ରାର୍ଥୀ ଅଦାଲତଙ୍କ ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହେବା ପରେ ଯାଇ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଛନ୍ତି ।

ବେସରକାରୀ ଆକଳନ ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଭିନ୍ନକ୍ଷମଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୩୦ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ହେବ । ଯେଉଁ କିଛି ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ସରକାରୀ ପଦବୀରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ପଦୋନ୍ନତି ମିଳୁନାହିଁ ।

ସେମାନଙ୍କୁ ପଦୋନ୍ନତି ଦେବା ପାଇଁ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ ଦେଶର ୧୯ଟି ରାଜ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କଲେଣି, କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ତାହା ଏଯାଏଁ ସମ୍ଭବ ହୋଇନାହିଁ । ଏପରି ଅବହେଳା ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅଦାଲତ ଅବମାନନା ମାମଲା ରୁଜୁ ହୋଇଥିଲେ ବି ସ୍ଥିତିରେ ସୁଧାର ଆସିନାହିଁ ।

କେବଳ ସରକାରଙ୍କ ଆନ୍ତରିକତା ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ଓଡ଼ିଶାର ଲକ୍ଷାଧିକ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ନିଜ ଅଧିକାରରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଉଛନ୍ତି । ଅଦାଲତଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରାଯାଉନାହିଁ । ଏହା ବିରୋଧରେ ଆମେ ଏକ୍‌ଜୁଟ ହୋଇ ରାସ୍ତାକୁ ଓହ୍ଲାଇବୁ । ଆମର ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଧିକାରକୁ ଆଉ କ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଦେବୁ ନାହିଁ ।