କେହି ସହୃଦୟ ବ୍ୟକ୍ତି, ଅନୁଷ୍ଠାନ ଅଥବା ସରକାରୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଏଥିପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରଦାନ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅପ୍ରକାଶିତ ପାଣ୍ଡୁଲିପିଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରକାଶ କଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ପାଇଁ ଅମୂଲ୍ୟ ସମ୍ପଦ ହୁଅନ୍ତା ।
ଜନ୍ମ ନୁହେଁ ତ ଏକ ଦାରୁଣ କାହାଣୀ –
ରାଜଶ୍ରୀ ପାତ୍ର । ୧୯୭୫ ମସିହା ଜୁଲାଇ ଚାରି ତାରିଖରେ ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା ଓଡ଼ଗାଁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ମଶାବାଡ଼ି ଗାଁରେ ଜନ୍ମ । ପିତା ରଘୁନାଥ ପାତ୍ର ଓ ମାତା ରମ୍ଭାରାଣୀ ପାତ୍ରଙ୍କର ସେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା କନ୍ୟା । ଶାରୀରିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ସେ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ସକ୍ରିୟ । ଝିଅଟି ମାତୃଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ କିଛି ଅଘଟଣ ଆଶଙ୍କା କରୁଥିଲେ ମାଆ ରମ୍ଭାଦେବୀ ଓ ତାଙ୍କ ଅନ୍ତଃସତ୍ତ୍ୱାକାଳୀନ ଚିକିତ୍ସା ଦାୟିତ୍ୱରେ ଥିବା ଡାକ୍ତର । ରାଜଶ୍ରୀଙ୍କ ମାଆଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜଶ୍ରୀ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ବେଳେ ସେ ବୈପାରୀଗୁଡ଼ାରେ ଥିଲେ । ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଳ ଅଞ୍ଚଳ; ହାଡ଼ଫୁଟି ରୋଗ ତାଙ୍କୁ ଗୁରୁତର ଭାବରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରିଥିଲା । ସେତେବେଳେ ସେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେଇ ନଥିଲେ । ପରେ ଯେତେବେଳେ ପରିସ୍ଥିତି ଅସମ୍ଭାଳ ହେଲା, ସେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେଇଥିଲେ । ଡାକ୍ତର ପରୀକ୍ଷା କରି ଦେଖିଥିଲେ ଯେ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଛି । ତେଣୁ ଗର୍ଭପାତ କରାଇଦେବା ବିଜ୍ଞତା ହେବ ବୋଲି ଡାକ୍ତର ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ମାଆ ରମ୍ଭାଦେବୀ ଆଦୌ ଏଥିରେ ସହମତ ହେଲେ ନାହିଁ ।
ଡଃ. ବାସନ୍ତୀ ମହାନ୍ତି
୨୧୩ ସି-ବ୍ଲକ୍, ଏମେରାଲ୍ଡ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟ୍, ଲକ୍ଷ୍ମୀସାଗର, ଭୁବନେଶ୍ୱର-୭୫୧୦୦୬ ମୋ: ୯୪୩୭୦୩୩୦୭୪ ଇ-ମେଲ୍: basantimohanty12@gmail.com
ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦେବା ପାଇଁ ସେ ଜିଦ୍ କରି ବସିଥିଲେ । ସେ ଥିଲେ କୃପାଳୁ ମହାରାଜ (ରାଧେ ରାଧେ)ଙ୍କ ଦୀକ୍ଷିତା । ସବୁ ସେଇ ବାବା ମହାରାଜଙ୍କ ଉପରେ ସମର୍ପି ଦେଇ ସେ କାଷ୍ଠା ନିଷ୍ଠାରେ ରହିଲେ । ଠିକ୍ ସମୟରେ ସୁସ୍ଥ ସବଳ ଶିଶୁଟିଏ ଜନ୍ମ ହେଲା । ସେ ଅଜସ୍ର ଧନ୍ୟବାଦ ଦେଇଥିଲେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ । ତାଙ୍କ ମାତୃତ୍ୱ ସାର୍ଥକ ହୋଇଛି । ସୁସ୍ଥ ସନ୍ତାନଟିଏ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ହୋଇଛି । କିନ୍ତୁ ଏ ଆନନ୍ଦ ତାଙ୍କର ବେଶି ଦିନ ରହିଲା ନାହିଁ । ପେଟେଇବା, ଆଣ୍ଠେଇବା, ବସିବା ଆଦି ସବୁ ଶିଶୁସୁଲଭ କ୍ରିୟାକଳାପ ସମୟଠାରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଡେରିରେ ହେଲା । ତାହା ପୁଣି ନିଜ ଚେଷ୍ଟାରେ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ କାହାରି ସାହାଯ୍ୟରେ । ଠିକ୍ ବର୍ଷେ ପରେ କିନ୍ତୁ ଟିକେ ଅସ୍ୱାଭାବିକତା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥିଲା । ତା’ପରଠାରୁ ଶିଶୁଟି ଯେଉଁ ଅନୁକ୍ରମରେ ବଢ଼ିବା କଥା ତାହା ହେଲା ନାହିଁ । ଚାଲିବା ପାଇଁ ତିନି-ଚାରି ବର୍ଷ ଲାଗି ଯାଇଥିଲା । ଶାରୀରିକ ବିକାଶ ମଧ୍ୟ ଧୀରେ ଧୀରେ ଅସନ୍ତୁଳିତ ହେଲା । ମୁଣ୍ଡର ଆକୃତିର ବିକାଶ ବୟସ ଅନୁସାରେ ଠିକ୍ ଚାଲିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ହାତ ଓ ଗୋଡ଼ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବଢ଼ୁ ନଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଯାହା ବି ହେଉ, ସେ ନିଜେ ଚାଲି ଚାଲି ଘର ପାଖରେ ଥିବା ସ୍କୁଲକୁ ଯାଉଥିଲେ । ସେ ଖୁବ୍ ଭଲ ପାଠ ପଢ଼ୁଥିଲେ ।
ପ୍ରତିକୂଳ ଭାଗ୍ୟର ସାହାସୀ ସିପାହୀ –
ଶାରୀରିକ ବିକାଶ ସିନା ହେଉ ନଥିଲା କିନ୍ତୁ ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ସେ ଆବଶ୍ୟକତାଠାରୁ ଅଧିକ ବିକାଶ କରୁଥିବା ପରି ମନେ ହେଉଥିଲା । ସେ ଠିକ୍ ସମୟରେ କଥା କହିଲେ । ଖୁବ୍ କମ୍ ଦିନରେ ସେ ଦରୋଟି ଭାଷାରେ କଥା ହେଉଥିଲେ । ପରେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାବରେ କଥା ହେଲେ । ସେହି ଅନୁସାରେ ଶ୍ରେଣୀରେ ସେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରି ଚାଲୁଥିଲେ । ଷଷ୍ଠ-ସପ୍ତମ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢ଼ିବା ବେଳକୁ ଆଉ ଚାଲବୁଲ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ । ସାଙ୍ଗସାଥୀ ସାଇକେଲରେ ବସାଇ ତାଙ୍କୁ ସ୍କୁଲ ନେଉଥିଲେ । ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ପଢ଼ିବା ବେଳକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ତାଙ୍କ ଶରୀରର ଅବକ୍ଷୟ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା । ମୁଣ୍ଡ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ସବୁ ଅଙ୍ଗ ଛୋଟ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା । ଗୋଟାଏ ଜାଗାରେ ବସିବା ଛଡ଼ା ସେ ଆଉ କିଛି କରି ପାରିଲେ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ମସ୍ତିଷ୍କ ଖୁବ୍ ସକ୍ରିୟ ଥିବାରୁ ସେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଟିଉସନ୍ କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ । ନିଜେ ଜଣେ ଭଲ ଛାତ୍ରୀ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଟିଉସନ୍ ପିଲାଙ୍କର ଭିଡ଼ ଲାଗିଲା । ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଟିଉସନ୍ କରିବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ସେ ନିଜେ କଲେଜରେ ନାମ ଲେଖାଇଲେ । ସେତେବେଳକୁ କଲେଜ ଯାଇ ଆସିପାରିବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସମ୍ଭବ ହେଉନଥିଲା, ତେଣୁ ସେ ଘରେ ରହି ପଢ଼ି କଲେଜରେ ପରୀକ୍ଷା ଦେଉଥିଲେ । ସେ ଭଲ ନମ୍ବର ରଖି ପାସ୍ କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଘରୁ ବାହାରକୁ ଯିବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅସମ୍ଭବ ହୋଇପଡ଼ିଲା । ସ୍କୁଲରେ ପଢ଼ୁଥିବା ବେଳେ ସେ ଅନେକ ଥର ଅଚେତ ହୋଇ ପଡ଼ୁଥିଲେ । ମାଆଙ୍କୁ ଏ କଥା ନ କହିବା ପାଇଁ ସେ ଦିଦି ଓ ସାର୍ମାନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଥିଲେ, କାରଣ ବାପା-ମାଆଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଦେବା ସେ ଚାହୁଁ ନଥିଲେ । ସାନବେଳେ ଯାହା ଟିକେ ଚଲାବୁଲା କରୁଥିଲେ, ବଡ଼ ହେବା ପରେ ସେତକ ବି ହେଲା ନାହିଁ । କିଛି ଦିନ ପରେ ଆଣ୍ଠେଇ ଆଣ୍ଠେଇ ଚାଲିଲେ; ଆଉ ଠିଆ ହୋଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ ।
ଡାକ୍ତରମାନଙ୍କ ମତରେ ରାଜଶ୍ରୀଙ୍କର ଅଷ୍ଟେଜେନେସିସ୍ ଇମ୍ପର୍ଫେକ୍ଟା (Osteogenesis Imperfecta) ବା ଅସ୍ଥି ଗଠନଗତ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ବ୍ୟାଧି ଥିଲା । ଏହାକୁ ‘ବ୍ରିଟିଲ୍ ବୋନ୍’ (Brittle Bone) ଅଥବା ଅସ୍ଥିର ଅତିଭଙ୍ଗୁରତା ରୋଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହା ଏକ ବିରଳ ରୋଗ; ଏହି ରୋଗରେ ରୋଗୀର ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକ ସାମାନ୍ୟ ଆଘାତରେ ଖଣ୍ଡବିଖଣ୍ଡିତ ହୋଇଯାଇଥାଏ । ଏହି ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦେହରେ ଅସ୍ଥିକୁ ଶକ୍ତି ଓ ଆକୃତି ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିବା ‘କୋଲାଜେନ୍’ ନାମକ ପ୍ରୋଟିନ୍ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏନାହିଁ । ଫଳରେ ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଥାଏ । ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆକୃତି ନେଇପାରୁ ନଥିବାରୁ ତାହା ବଙ୍କାଟଙ୍କା ଓ ତେଢ଼ାମେଢ଼ା ହୋଇଯାଏ । ଧୀରେ ଧୀରେ ଏହା ଛୋଟ ମଧ୍ୟ ହୋଇଯାଏ । ଏହା ଏକ ଦୁରାରୋଗ୍ୟ ବ୍ୟାଧି । କେବଳ ଚିକିତ୍ସା ବା ଥେରାପି ଦ୍ୱାରା ରୋଗୀକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ଉପଶମ କରାଯାଇଥାଏ ।
ସୃଜନ ରୁଚି ଓ ପଠନ ଅନୁରାଗ-
ରାଜଶ୍ରୀ ଏହି ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତା ଥିଲେ; ଶାରୀରିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ଆଦୌ ହେଉ ନଥିଲା, ବରଂ ଅବକ୍ଷୟ ହୋଇ ଚାଲିଥିଲା । ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚତା କମି କମି ଆସୁଥିଲା ଏବଂ ସେ ଜଣେ କଣ୍ଢେଇ ପରି ଦିଶୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମାଆ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସୁନ୍ଦର ସୁନ୍ଦର ପୋଷାକ ତିଆରି କରିଦିଅନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କର ହାତଗୋଡ଼ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ । ତାଙ୍କର ମୁହଁଟି ଖୁବ୍ ସୁନ୍ଦର ଓ ଗୋରା ତକ୍ ତକ୍ ଥିଲା । ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ରାଜଶ୍ରୀଙ୍କ ମସ୍ତକଟି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପରି ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ବଢ଼ୁଥିଲା । କେବଳ ମସ୍ତକର ଆକୃତି ନୁହେଁ, ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧିମତା ଓ ସର୍ଜନଶୀଳତା ମଧ୍ୟ ଖୁବ୍ ପ୍ରଖର ଥିଲା । ସେ ଖୁବ୍ ଭଲ ପଢ଼ୁଥିଲେ; ଆଞ୍ଚଳିକ ସମ୍ବାଦଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସମ୍ବାଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁକିଛି ତାଙ୍କ ନଖଦର୍ପଣରେ ଥିଲା । ସେ ଟିଭି ସାମ୍ନାରେ ଖଣ୍ଡେ ମସିଣାରେ ଗଡ଼ୁଥାନ୍ତି । ସେଇଠି ଶୋଇ ରହି ସେ ଦେଶ-ଦୁନିଆର ଖବର ରଖୁଥିଲେ । ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ଥଳେ ସେ ବାପା କିମ୍ବା ଘରକୁ ଆସୁଥିବା ଅତିଥିମାନଙ୍କ ସହ ଦେଶ-ବିଦେଶର ସମ୍ବାଦ ଓ ଚର୍ଚ୍ଚା ଆଲୋଚନାରେ ଭାଗ ନେଉଥିଲେ ।
ଉପନ୍ୟାସିକା ରାଜଶ୍ରୀ-
ସେ ଖୁବ୍ ପଢ଼ୁଥିଲେ । ପିତା ରଘୁନାଥ ବାବୁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପତ୍ରପତ୍ରିକା ଓ କିଛି ବହି ମଧ୍ୟ କିଣି ଦେଉଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ସେତିକିରେ ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇପାରୁ ନଥିଲେ । ବହି ପାଇଁ ସେ ରଙ୍କ ପରି ହେଉଥିଲେ । ସେ କବିତା, ଗଳ୍ପ ଓ ଉପନ୍ୟାସ ଆଦି ଖୁବ୍ ଭଲ ଲେଖୁଥିଲେ । ସେ ଯେତେବେଳେ ବି.ଏ. ପଢ଼ୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ବାପା ଥିଲେ ବୈପାରୀଗୁଡ଼ାରେ ଅର୍ଥାତ୍ ଶହୀଦ୍ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନରେ । ସେଇଠାରୁ ଅନୁପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କ ଜୀବନ ଆଧାରିତ ଏକ ନାଟକ ଲେଖିଥିଲେ, ଯାହାର ଶୀର୍ଷକ ଥିଲା ‘ସ୍ୱର୍ଗାଦପି ଗରୀୟସୀ’ । ତାଙ୍କ ବାପା ବ୍ଲକ୍ ରେ ଚାକିରି କରୁଥିଲେ । ବ୍ଲକ୍ କଲୋନୀର ପିଲାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ନାଟକଟିକୁ ମଞ୍ଚସ୍ଥ କରାଇ ସେ ଖୁବ୍ ସଫଳତା ହାସଲ କରିଥିଲେ । ହାତଲେଖାରେ ଥିବା ଏହି ନାଟକଟି ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଓଡ଼ିଶା ସଂସ୍କୃତି ବିଭାଗ ତରଫରୁ ଭିନ୍ନକ୍ଷମମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦତ୍ତ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ଟଙ୍କା ସହାୟତାରେ ପୁସ୍ତକ ଆକାରରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ସେ ଅଜସ୍ର ଲେଖୁଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର କଳ୍ପନା ଶକ୍ତି ଅଦ୍ଭୁତ ଥିଲା । ସେ ତିନିଖଣ୍ଡ ଉପନ୍ୟାସ ଲେଖିଥିଲେ: “ଜହ୍ନର ଅଭିସାର”, “ଅଗ୍ନି ଅଶ୍ରୁ” ଓ “କଚ୍ଛପ କଙ୍କାଳ” । ଏହି ତିନୋଟିଯାକ ଜୀବନବାଦୀ ଉପନ୍ୟାସ । ‘ଜହ୍ନର ଅଭିସାର’ ଓ ‘ଅଗ୍ନି ଅଶ୍ରୁ’ ଏଥେନା ପବ୍ଳିକେଶନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିବାବେଳେ ‘କଚ୍ଛପ କଙ୍କାଳ’କୁ ତିଥି ପ୍ରକାଶନ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ଜୀବନର ଯାବତୀୟ ସଂଘର୍ଷ ଓ ସଂଘାତ ମଧ୍ୟରେ ରାଜଶ୍ରୀଙ୍କ ଚରିତ୍ରମାନେ ସର୍ବଦା ଜୀବନକୁ ଭଲ ପାଇଛନ୍ତି; ସେହି ଭଲପାଇବା ସେମାନଙ୍କୁ ଅସାଧ୍ୟ ସାଧନା କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଛି । ନୈରାଶ୍ୟ ଭିତରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଆଶାର ପ୍ରଦୀପ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିଛନ୍ତି ।
“କଚ୍ଛପ କଙ୍କାଳ” ବହିଟି ପ୍ରାୟତଃ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମକଥା । ଏହି ଉପନ୍ୟାସଟିର ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ନାରୀ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଜଣେ ପୁରୁଷ । ସେ ନିଜେ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ; ସେହି ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ନାୟକଟିର ଜୀବନ ସଂଗ୍ରାମ ଭିତରେ ରାଜଶ୍ରୀଙ୍କ ସଂଘର୍ଷଶୀଳ ଜୀବନ ଗାଥା ହିଁ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଛି । ବହିଟିର ପ୍ରକାଶିତ ରୂପ ସେ ଦେଖିପାରି ନଥିଲେ । ସେହି ବହିଟି ପାଇଁ ସେ ଖୁବ୍ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଉଥିଲେ । କିନ୍ତୁ କେତେକ ଅବାଞ୍ଛିତ କାରଣ ହେତୁ ବହିଟି ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆସିପାରି ନଥିଲା । ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବହୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଇ ବହିଟିକୁ ପ୍ରକାଶ କରାଗଲା । କଟକର ତିଥି ପ୍ରକାଶନୀ ଏହାର ପ୍ରକାଶକ । ରାଜଶ୍ରୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁବାର୍ଷିକୀ ଅବସରରେ ପୁସ୍ତକଟି ଉନ୍ମୋଚିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଉପନ୍ୟାସ ବ୍ୟତୀତ ରାଜଶ୍ରୀଙ୍କ ଅନେକ ଗଳ୍ପ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ପତ୍ରପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇ ବେଶ୍ ଲୋକପ୍ରିୟତା ହାସଲ କରିଛି । ସେଗୁଡ଼ିକ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂକଳିତ ହୋଇପାରି ନାହିଁ । କବିତାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ରାଜଶ୍ରୀଙ୍କ “ରାବଣାୟନ” କବିତାଟି ସେତେବେଳେ ଅନେକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରିଥିଲା । ସମସାମୟିକ ସମସ୍ୟାକୁ ନେଇ ତାଙ୍କର କେତେକ ଅପ୍ରକାଶିତ ପ୍ରବନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । କଲିକତାରୁ ଶମ୍ଭୁନାଥ ଦାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ‘ଅଭିଯାନ’ ଓ ଦିଲ୍ଲୀପ ବେହୁରାଙ୍କ ‘ଜନସୁଧା’ ପତ୍ରିକାରେ ତାଙ୍କର ଅନେକ ଗଳ୍ପ ଓ କବିତା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।
ରାଜଶ୍ରୀଙ୍କ ପରିବାର କୃପାଳୁଜୀ ମହାରାଜଙ୍କଠାରୁ ଦୀକ୍ଷିତ ଥିଲେ । ସେ କୃପାଳୁଜୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ସମ୍ବଳିତ ହିନ୍ଦୀ ବହିଗୁଡ଼ିକୁ ଓଡ଼ିଆରେ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ । ବହିଗୁଡ଼ିକ କୃପାଳୁଜୀଙ୍କ ସଂସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ପୁସ୍ତକଗୁଡ଼ିକରେ ଅନୁବାଦକଙ୍କ ନାମ ରହୁ ନଥିବାରୁ ସେ ମନ ଊଣା କରୁଥିଲେ; ତଥାପି ଧାର୍ମିକ କର୍ମ ହିସାବରେ ସେ ଏହା ସମ୍ପନ୍ନ କରୁଥିଲେ । ରାଜଶ୍ରୀଙ୍କ “କୃଷ୍ଣାୟନ” ଶୀର୍ଷକରେ ଏକ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପନ୍ୟାସ ରହିଛି । ଏହାଛଡ଼ା ତାଙ୍କର ଆହୁରି ଅନେକ ଅପ୍ରକାଶିତ ବିଭିନ୍ନ ଲେଖାମାନ ରହିଛି ।
ସୀମିତ ଆୟୁଷ ଓ ଅସୀମ ସୃଜନ ଶୋଷ-
ରାଜଶ୍ରୀ ୪୨ ବର୍ଷ ବଞ୍ଚିଥିଲେ । ଡାକ୍ତରମାନଙ୍କର ସବୁ ଭବିଷ୍ୟତବାଣୀକୁ ସେ ଭୁଲ୍ ପ୍ରମାଣିତ କରିଦେଇଥିଲେ । ସେ ଯେଉଁ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେଥିରେ ରୋଗୀ କ୍ଷୀଣାୟୁ ହୋଇଥାନ୍ତି । ରାଜଶ୍ରୀଙ୍କ ଆୟୁଷ ମାତ୍ର ୧୮ ବର୍ଷ ବୋଲି ଡାକ୍ତର କହିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ କରି ସେ ୪୨ ବର୍ଷ ବଞ୍ଚିଥିଲେ । ଏହାର କାରଣ ସମ୍ପର୍କରେ ଡାକ୍ତର କହିଥିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କର ସୃଜନଶୀଳତା ହିଁ ତାଙ୍କର ଜୀବନୀଶକ୍ତିକୁ ଆହୁରି ଶକ୍ତ କରିଦେଇଥିଲା । ସେ ଖୁବ୍ ସକ୍ରିୟ ହୋଇ ପଡ଼ୁଥିଲେ; ଲେଖୁଥିଲେ ଓ ପଢ଼ୁଥିଲେ । ଘରର ବୟସ୍କମାନେ ତାଙ୍କୁ ଲେଖାପଢ଼ା ଛାଡ଼ି ଦୀକ୍ଷାଗୁରୁ କୃପାଳୁଜୀ ମହାରାଜଙ୍କ ଶରଣରେ ରହିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିଲେ । କେଉଁ ଜନ୍ମରେ କି ପାପ କରିଥିବାରୁ ଏ ଜନ୍ମରେ ଏମିତି ଭୋଗୁଛ କହି ଠାକୁରଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ରହି ପାପ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଉଥିଲେ । ରାଜଶ୍ରୀ କିନ୍ତୁ ଏସବୁକୁ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ କହି ସେମାନଙ୍କର ଅପ୍ରିୟ ହେଉଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଅନେକ ଅକୁହା କଥା ସେ ଏହି ଲେଖିକାଙ୍କ ଆଗରେ ପ୍ରକାଶ କରି ମାନସିକ ଶାନ୍ତି ପାଉଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଲେଖାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରକାଶ କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଥିବାରୁ ଲେଖିକାଙ୍କ ଉପରେ ତାଙ୍କର ଖୁବ୍ ଭରସା ଥିଲା । ଏହାଛଡ଼ା ଲେଖାଲେଖି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ଥଳେ ସେ ପରାମର୍ଶ ନେଉଥିଲେ ।
ସେ ପରିବାରର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଥିଲେ । ବୁଦ୍ଧି-ବିବେକରେ ମଧ୍ୟ ସେ ସେମିତି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସୁଲଭା ଥିଲେ । ଘରେ ସେ ଜଣେ ପୁଅ ପରି ସବୁ ନ୍ୟାୟ-ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଭାଗ ନେଉଥିଲେ । ଘରେ ଯାହା କିଛି ହେଉଥିଲା, ତାଙ୍କ ବିନା ଅନୁମତିରେ କିଛି ହେଉ ନଥିଲା । ସାନ ଭାଇଭଉଣୀଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥୀ ବାଛିବା, ସାନ ଭାଇଭଉଣୀଙ୍କ ପଢ଼ାପଢ଼ି ଓ ଗୃହ ନିର୍ମାଣରେ ବାସ୍ତୁଶାସ୍ତ୍ରାନୁମୋଦିତ ପରାମର୍ଶମାନ ମଧ୍ୟ ଦେଉଥିଲେ । ପରିବାରରେ ବୟସ୍କ ବୃଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ପରି ସେ ସବୁ ଟିକିନିଖି ଖବର ରଖୁଥିଲେ । ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ଥଳେ ସେ ସୁଚିନ୍ତିତ ପରାମର୍ଶ ଦେଉଥିଲେ । ଏବେ ସୁଦ୍ଧା ତାଙ୍କର ପିତାମାତା ଓ ପରିବାରର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଦସ୍ୟ ଏହି ଗୁଣବତୀ ପ୍ରତିଭାମୟୀ ଝିଅଟିକୁ ଝୁରି ହେଉଛନ୍ତି । କହିବା ବାହୁଲ୍ୟ ଯେ, ରାଜଶ୍ରୀଙ୍କ ଜୀବନ ଆଧାରିତ ଦୁଇଟି ଗଳ୍ପ ‘ଆତ୍ମଲିପି’ ଓ ‘ଝଙ୍କାର’ରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇ ବେଶ୍ ପାଠକୀୟତା ଅର୍ଜନ କରିଥିଲା ।
ଆଲୋଚନାର ଅନ୍ତରାଳରେ ରହିଗଲା ଏହି ବିରଳ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ ପ୍ରତିଭା-
୨୦୧୮ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୧୪ ତାରିଖରେ ରାଜଶ୍ରୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଭା ତୁଳନାରେ ସେ ସମାଜରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମ୍ମାନ ପାଇପାରିଲେ ନାହିଁ । ବଣମଲ୍ଲୀ ପରି ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଭାକୁ କିଛିକ୍ଷଣ ପାଇଁ ସୁରଭିତ କରି ସେମିତି ହଜିଗଲେ । ସେ ଲେଖିଥିବା ଅନେକ ଅପ୍ରକାଶିତ ଲେଖା ସେମିତି କାର୍ଟୁନ୍ ମାନଙ୍କରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇ ରହିଛି । ତାଙ୍କର ପ୍ରକାଶିତ ବହିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଘରେ ଗଦା ହୋଇ ରହିଛି । କେହି ସହୃଦୟ ବ୍ୟକ୍ତି, ଅନୁଷ୍ଠାନ ଅଥବା ସରକାରୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଏଥିପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରଦାନ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅପ୍ରକାଶିତ ପାଣ୍ଡୁଲିପିଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରକାଶ କଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ପାଇଁ ଅମୂଲ୍ୟ ସମ୍ପଦ ହୁଅନ୍ତା ।
