ଏହି ତିନୋଟି ପଦକ୍ଷେପରେ ରାଜ୍ୟ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ବିଭାଗର ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ହେଳା କରୁଥିବା କ୍ଷେତ୍ରୀୟ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଉପରେ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସହ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ପ୍ରାବଧାନ ବିଭାଗର ସଶକ୍ତ ଭୂମିକାକୁ ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି କହିଲେ ଅତ୍ୟୁକ୍ତି ହେବନାହିଁ ।
ନିକଟରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ସଶକ୍ତିକରଣ ବିଭାଗ ତିନୋଟି ନିର୍ଦ୍ଧେଶନାମା ଜାରି କରି ନିଜର ସଶକ୍ତ ସ୍ୱରକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିବା ପରି ମନେ ହେଉଛି । ପ୍ରଥମଟି ଜଣେ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ଓ ସାଧାରଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାହ ପାଇଁ ଉଦ୍ଧିଷ୍ଟ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ରାଶି ପ୍ରଦାନକୁ ନେଇ । ଦ୍ୱିତୀୟଟି ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ପିଲାଙ୍କୁ ଜାତୀୟ ମେଧାବୃତ୍ତି ପ୍ରଦାନରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅହେତୁକ ବିଳମ୍ବ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ । ୨୦୨୧ ମସିହା ପୂର୍ବରୁ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ଓ ସାଧାରଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାହ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ରାଶି ପଚାଶ ହଜାର ଟଙ୍କା ରହିଥିବା ସ୍ଥଳେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ବିଭାଗ ପତ୍ର ସଂଖ୍ୟା-୧୬୧୩, ତା ୨୨.୦୨.୨୦୨୧ ରିଖରେ ଏହି ରାଶିକୁ ଦୁଇଲକ୍ଷ ପଚାଶ ହଜାର ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲେ । ସମାଜର ଭିନ୍ନକ୍ଷମଙ୍କ ପରି ଦୁର୍ବଳ ବର୍ଗଙ୍କୁ ସାମାଜିକ ମୁଖ୍ୟସ୍ରୋତରେ ସାମିଲ କରାଇବା ସହ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଏକ ସମ୍ମାନଜନକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ତିଆରି କରିବା ଓ ସର୍ବୋପରି ଆର୍ଥିକ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦ୍ୱାରା ଏକ ସ୍ୱାବଲମ୍ବୀ ଜୀବନଯାପନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏହାର ଅଭିପ୍ରେତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରହିଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଦେଖାଯାଏ ଯେ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ଲକ୍ସ୍ତର ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜିଲ୍ଲା ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ବିଭାଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବହୁ ଯୋଗ୍ୟ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ଆବେଦନ ବିଳମ୍ବିତ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଶିକାର ହେଉଛି । ଏହିପରି ପଡ଼ିରହିଥିବା ଅଭିଯୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ନିକଟରେ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ସଶକ୍ତିକରଣ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ତତ୍ପରତା ଓ ଜିଲ୍ଲାସ୍ତରୀୟ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବିଭାଗକୁ ତାଗିଦ ସହିତ ଏହି ମର୍ମରେ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ଏକ ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ମଧ୍ୟ ଜାରି କରାଯାଇଛି ।
ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଜୁଲାଇ ମାସରେ ଯୋଗ୍ୟ ବିବେଚିତ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ ଦମ୍ପତ୍ତିଙ୍କୁ ବିବାହ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ରାଶି ବଣ୍ଟନ କରାଯିବାର ନିର୍ଦ୍ଧେଶନାମା ରହିଛି । ଏଠାରେ ପ୍ରକାଶଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଏହି ବିବାହ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ରାଶି ନିମନ୍ତେ ଆବେଦନ କରିବାର ବର୍ଷାଧିକ କାଳ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱେ ବିଚାର ନ ହୋଇ ପଡ଼ିରହୁଛି । କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାଦ୍ୱାରା ଏହି ଅବହେଳିତ ସାମାଜିକ ବର୍ଗଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନର ପୁରସ୍କାର ଏକ ପ୍ରଲମ୍ବିତ ଉପହାସ ସଦୃଶ ମନେ ହେଉଛି । ଏହି ମାର୍ଗଦର୍ଶିକାରେ ଜିଲ୍ଲାପାଳଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ପଡ଼ିରହିଥିବା ଆବେଦନକୁ ନେଇ ଲିଖିତ କୈଫିୟତ ପ୍ରଦାନର ପ୍ରାବଧାନ ରହିଛି ।
ଏହି ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କେବଳ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିରୀକୃତ ମାନକ ହିସାବରେ ଯୋଗ୍ୟ ହିତାଧିକାରୀମାନେ ପାଇପାରିବେ । ବିଭାଗୀୟ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ଏହିପରି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧେଶନାମା ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ ମାର୍ଗଦର୍ଶିକାରେ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ରାଶି ଆବେଦନ ପାଇଁ ଧାର୍ଯ୍ୟ ସମୟର ଘୋଷଣା ଏ ଦିଗରେ ଏକ ଆଶାସୂଚକ ପଦକ୍ଷେପ କହିଲେ ଅତ୍ୟୁକ୍ତି ହେବନାହିଁ । ନିଃସନ୍ଦେହରେ ଏହାଦ୍ୱାରା ଯୋଗ୍ୟ ହିତାଧିକାରୀମାନେ ବାରମ୍ବାର ଧାଁ’ଦୌଡ଼ ଜନିତ ହତୋତ୍ସାହରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବେ ।
ସେହିପରି ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦକ୍ଷେପଟି ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଜାତୀୟ ମେଧାବୃତ୍ତି ସମ୍ପର୍କିତ । ଏଠାରେ ପ୍ରକାଶଯୋଗ୍ୟ ଯେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଥିବା ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଜାତୀୟ ମେଧାବୃତ୍ତି ପାଇଁ ୨୦୨୪-୨୫ ଶିକ୍ଷାବର୍ଷ ନିମନ୍ତେ ପ୍ରାକ୍ ମେଟ୍ରିକ୍, ମେଟ୍ରିକ୍ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଓ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ଓଡ଼ିଶାର ୧୮୩ ଜଣ ଆବେଦନ କରିଥିଲେ । ମାତ୍ର ସେମାନଙ୍କ ଆବେଦନରେ କାଗଜପତ୍ରଜନିତ ତ୍ରୁଟିକୁ ଦର୍ଶାଇ ଏହା ବିଚାର ନ ହୋଇ ପଡ଼ି ରହିଥିଲା । ଦିବ୍ୟାଙ୍କ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମେଧାବୃତ୍ତିର ଆବେଦନ ଉପରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବିଭାଗର ଏହିପରି ଗତାନୁଗତିକ କାମଚଳା ମନୋଭାବ ଓ ଉଦାସୀନତା କେବଳ ୨୦୨୪-୨୫ ଶିକ୍ଷାବର୍ଷର ନୁହେଁ ବରଂ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଅନେକ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଏହି ମାନସିକତାର ଶିକାର ହେଉଥିଲେ । ଶିକ୍ଷାବର୍ଷର ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ପରେ ଏହି ମେଧାବୃତ୍ତିରୁ ଆବେଦନକାରୀ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ବଞ୍ଚିତ ରହିଥିବାରୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ କ୍ଷୋଭ ବ୍ୟକ୍ତ ପରେ ରାଜ୍ୟ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ବିଭାଗ ଏ ଦିଗରେ ତତ୍ପରତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛି । ଆବେଦନପତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ତ୍ୱରିତ ଫଇସଲା ନିମନ୍ତେ ଜିଲ୍ଲାପାଳଙ୍କୁ ଏହି ମର୍ମରେ ପତ୍ର ପ୍ରେରିତ କରିଛନ୍ତି । ବିଶେଷ କରି ଏଥିରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନର ନୋଡ଼ାଲ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଅବହେଳା ଜନିତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଚେତାବନୀ ଦିଆଯାଇଛି ।
ଏଇ ନିକଟରେ ଅନ୍ୟ ସେହିପରି ଏକ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଯୋଗ୍ୟ ତୃତୀୟ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି ବିଭାଗ । ଚଳିତ ମାସରୁ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ୮୦ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧ ଓ ୮୦%ରୁ ଅଧିକ ଭିନ୍ନକ୍ଷମଙ୍କ ଭତ୍ତା ପରିମାଣ ସାଢ଼େ ୩ହଜାର ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଛନ୍ତି । ତେବେ ଅନେକ ନିଜର ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ପାଇଁ ଭତ୍ତା ବଣ୍ଟନ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଆସିପାରୁ ନାହାନ୍ତି । ତେଣୁ ଏହି ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ଘରେ ଭତ୍ତା ଟଙ୍କା ପହଞ୍ଚାଇବା ଲାଗି ରାଜ୍ୟ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ସଶକ୍ତୀକରଣ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ସବୁ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ପତ୍ର ଜାରି ହୋଇଛି । ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ୨୦୦୮ ମସିହାରୁ ରାଜ୍ୟରେ ମଧୁ ବାବୁ ପେନ୍ସନ୍ ଯୋଜନା(ଏମଶବିପିୱାଇ) ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଛି। ଏଥିରେ ବିଧବା ଓ କୋଭିଡ୍ରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିବା ଅନାଥମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି ।
୮୦ ବର୍ଷ ରୁ ଅଧିକ ଓ ୮୦%ରୁ ଅଧିକ ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ରାଜ୍ୟରେ ୨.୯ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ରହିଛି । ତେଣୁ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଘରେ ଭତ୍ତା ଦେବା ଲାଗି ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି ।
ଉପରୋକ୍ତ ଏହି ତିନୋଟି ପଦକ୍ଷେପରେ ରାଜ୍ୟ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ବିଭାଗର ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ହେଳା କରୁଥିବା କ୍ଷେତ୍ରୀୟ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଉପରେ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସହ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ପ୍ରାବଧାନ ବିଭାଗର ସଶକ୍ତ ଭୂମିକାକୁ ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି କହିଲେ ଅତ୍ୟୁକ୍ତି ହେବନାହିଁ । ବିଭାଗର ଏହି ସକ୍ରିୟତା ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବର୍ଗଙ୍କ ପ୍ରତି ଯଥାର୍ଥ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନାରେ ସମ୍ବେଦନାଶୀଳତା ଓ ସମୟୋଚିତ ପଦକ୍ଷେପକୁ ଯେ ଦର୍ଶାଇପାରିଛି, ତାହା ଆଶ୍ୱାସନାର ବିଷୟ । ଏହିପରି ସକ୍ରିୟତା ଓ ଦୃଢ଼ ପଦକ୍ଷେପ ପ୍ରତିଟି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ବିଭାଗଠାରୁ ରାଜ୍ୟ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ହିତାଧିକାରୀମାନେ ପ୍ରତ୍ୟାଶା ରଖିଥାନ୍ତି । ମାତ୍ର କେତେଦୂର ଏହା ପରିପାଳନରେ ସାକାରତା ଲାଭ କରୁଛି, ତାହା ଦେଖିବାର କଥା !
Comments
Bipin kumar das
ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହିପତ୍ରିକା ଓ ନିଜେ ବିରଜା ସାରଙ୍କ ସହଯୋଗ ଅତୁଳନୀୟ l sr ଆମ୍ଭ ମାନଙ୍କ ପ୍ରମୋସନ ବିଷୟରେ ଟିକେ ବୁଝନ୍ତୁ l ଏହା ୨୦୧୮ରୁ କେବଳ ଚିଠି ହୋଇ ପଡିଛି l ଓ ଯେଉଁ ମାନେ ଲେଖା ଲିଖି କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ସୁବିଧା କିମ୍ବା ପ୍ରୋଛାହଜ଼ l ନ୍ୟାୟିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରେ କି ଦୃଢ଼ ପଦକ୍ଷ୍ୟପ l