ଆସୁଛି ୨୦୨୬-୨୭ ରାଜ୍ୟ ବଜେଟ୍, କେତେ ପୂରଣ ହେବ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗଙ୍କ ଆଶା ଓ ଆକାଂକ୍ଷା?

ପ୍ରତିବର୍ଷ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବଜେଟ୍‌ର ଉପସ୍ଥାପନା ପରେ ପରେ ରାଜ୍ୟମାନେ ସେମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଆୟ ଓ ବ୍ୟୟର ବଜେଟ୍‌କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥାନ୍ତି । ଏହା ଏକ ରୁଟିନ୍‌ଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ହୋଇଥିଲେ ହେଁ ଗୋଟିଏ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟବାସୀଙ୍କ ଆଶା ଓ ଆକାଂକ୍ଷା, ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ସର୍ବୋପରି ରାଜ୍ୟବାସୀଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ସମ୍ବଳିତ ନୂତନ ଯୋଜନା ସବୁର ଚିତ୍ର ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥାଏ ।

ଚଳିତ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଫେବୃଆରୀ ୨୦ ତାରିଖରେ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୬-୨୭ ପାଇଁ ବଜେଟ୍ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି । ଯଦିଓ କେନ୍ଦ୍ର ବଜେଟ୍‌ର ଆୟ ଓ ବ୍ୟୟର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ରାଜ୍ୟ ସହ ସଂପୃକ୍ତ, ମାତ୍ର ରାଜ୍ୟର ନିଜସ୍ୱ ବଜେଟ୍ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ଏବଂ ଏକ ସାମଗ୍ରିକ ଓ ସମାବେଶୀ ବିକାଶର ଚିତ୍ରକୁ ଉତ୍ତୋଳିତ କରିଥାଏ । ବିଶେଷକରି ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବର୍ଗଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଆବଣ୍ଟିତ ଅର୍ଥରାଶି ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କ ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଜୀବିକା, ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା, ଗତିଶୀଳତା ଏବଂ ସର୍ବୋପରି ସାମାଜିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ । ସୁତରାଂ ଏକ ଅଭିଳଷିତ ସମାବେଶୀ ସମାଜ ଇନ୍‌କ୍ଲୁସିଭ୍‌ ସୋସାଇଟି ବା ସମ୍ମିଳିତ ସମାଜର ଗଠନରେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଏହି ବଜେଟ୍‌ର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଛି ।

ଯଦିଓ ବିଗତ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବର୍ଗଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ବଜେଟ୍‌ରେ ଆବଣ୍ଟିତ ଅର୍ଥରାଶିର ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି, ମାତ୍ର ଏହି ସୀମିତ ବ୍ୟୟବରାଦ ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ଅଧିକାର ଆଇନର କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ, ଆନ୍ତଃ-ବିଭାଗୀୟ ସମନ୍ୱୟ, ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗଙ୍କ ନିକଟରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେଉଥିବା ସେବାର ଗୁଣାତ୍ମକତା ଏବଂ ସର୍ବୋପରି ଗ୍ରାମୀଣ ତଥା ଆଦିବାସୀ ଅଧ୍ୟୁଷିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତାକୁ ସଂକୁଚିତ କରିଛି ।

ଦେଶର ନାଗରିକ ଭାବେ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଦତ୍ତ ସମାନତା ଓ ବିଭେଦହୀନ ସମ୍ମାନଜନକ ଜୀବନ ନିର୍ବାହ କରିବାକୁ ହେଲେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ବଜେଟ୍‌ରେ ବହୁଆୟାମୀ ଅର୍ଥ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।

ଏଣୁ ଏସବୁ ଦିଗକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଏକ ଦୂରଦର୍ଶିତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାର ପ୍ରାବଧାନ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଠାରୁ ଆଶା କରାଯାଏ । ନିକଟରେ ଏକ ସର୍ଭେରୁ ହସ୍ତଗତ ହୋଇଥିବା ତଥ୍ୟରୁ ପ୍ରତୀୟମାନ ହୁଏ ଯେ, ଭାରତର ଅନ୍ୟ ବିକଶିତ ଓ ବିକାଶଶୀଳ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଓଡ଼ିଶା ବଜେଟ୍‌ରେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗଜନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଆବଣ୍ଟିତ ଅର୍ଥରାଶି ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଯଥେଷ୍ଟ କମ୍ ।

ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ପରି ରାଜ୍ୟରେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ବଜେଟ୍‌ରେ ମୁଣ୍ଡପିଛା ଅର୍ଥରାଶି ୮୯ ଟଙ୍କା ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ତାମିଲନାଡୁରେ ୧୧୬ ଟଙ୍କା ଏବଂ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡରେ ସର୍ବାଧିକ ୧୪୧ ଟଙ୍କା ଅଟେ । ସେହିପରି ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ କେରଳର ବଜେଟ୍‌ରେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ କ୍ଷେତ୍ର ନିମନ୍ତେ ସର୍ବାଧିକ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ । କର୍ଣ୍ଣାଟକ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ବଜେଟ୍ ବ୍ୟୟବରାଦରେ ପଞ୍ଚାୟତ, ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ଏବଂ ପୌରସଂସ୍ଥା ପ୍ରଭୃତିରେ ବଜେଟ୍‌ର ଶତକଡ଼ା ୫ ଭାଗ ଅର୍ଥ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ କ୍ଷେତ୍ର ନିମନ୍ତେ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଥାଏ । ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ଓ ସଶକ୍ତିକରଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ପରି ବିକଶିତ ରାଜ୍ୟର ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ-ଅନୁକୂଳ ଯୋଜନା ପ୍ରଶଂସନୀୟ ଓ ଉଦାହରଣୀୟ ଅଟେ। ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ସଫଳ ରୂପାୟନ ଓ ଆବଣ୍ଟିତ ଅର୍ଥର ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିନିଯୋଗ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରୁଛି । ଏହାକୁ ସଫଳ କରିବା ପଛରେ ‘ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ ମିତ୍ର’ ପରି ଏକ ବ୍ୟାପକ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ ବାହିନୀର ଭୂମିକା ଅତୀବ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ପାଖାପାଖି ୬୦୦୦ ଅଟେ, ଯେଉଁମାନେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଜନା ପ୍ରଣୟନ ଓ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ରୂପାୟନ ପାଇଁ ସୈନିକ ସଦୃଶ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି ।

ସେହି ତୁଳନାରେ ଆମ ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ଚିତ୍ର ଭିନ୍ନ । ଅଧିକାଂଶ ଜିଲ୍ଲାରେ ଭିନ୍ନକ୍ଷମଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆବଣ୍ଟିତ ଅର୍ଥ, ସଚେତନତା ଓ ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ୁଥିବା ବ୍ୟାପକ ମାନବ ସମ୍ବଳର ଅଭାବ ହେତୁ ଅଭିଳଷିତ ଲକ୍ଷ୍ୟର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇପାରୁନାହିଁ । କେତେକ ଯୋଜନାରେ ଆବଣ୍ଟିତ ଅର୍ଥ ଖର୍ଚ୍ଚ ନ ହୋଇ ଶେଷରେ ଫେରିଯାଉଛି । ୨୦୨୬-୨୭ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ରାଜ୍ୟ ବଜେଟ୍‌ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଦୂରଦୃଷ୍ଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସମାବେଶୀ ବିକାଶର ଭରସା, ତଥା ବିବିଧ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ ବର୍ଗମାନଙ୍କ ଆଶା ଓ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ପରିପୂରଣରେ ସହାୟକ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଏ ।